Ποιος ο ρόλος της Παγκοσμιοποίησης;

Η ανάπτυξη των μέσων, εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σύνολο διαδικασιών που έχουν δώσει μορφή στο σύγχρονο κόσμο. Αυτές οι διαδικασίες έχουν κοινός οριστεί Παγκοσμιοποίηση. Ο όρος αυτός δεν υπάρχει με ακρίβεια στην βιβλιογραφία και χρησιμοποιείται με διάφορους τρόπους, και τελικά πολλοί ερευνητές την ταυτίζουν με την διεύρυνση και την εντόπιση αγορών. Το σίγουρο είναι ότι η παγκοσμιοποίηση αποτέλεσε τη 2^η από τις 3^ης τάσεις ανάπτυξης των βιομηχανιών και προσπάθησε να δημιουργήσει μία κοινή συνείδηση μέσω της «μεταμόρφωσης του χώρου και του χρόνου» και αποτελεί ένα εξαιρετικά σύνθετο φαινόμενο που επηρεάζει όλες τις πλευρές της ζωής μας, καθώς και  τις διεθνείς σχέσεις, τον πολιτισμό και την διεθνή οικολογική ισορροπία του πλανήτη.
Αυτό γίνετε γιατί προσφέρει τη δυνατότητά στους ανθρώπους να χρησιμοποιούν τις διεθνείς διασυνδέσεις και έτσι περνάμε σε μία νέα διάσταση όπου έχουμε, την εξέλιξη των νέων τεχνολογιών (κυρίως δορυφορικών), την εξέλιξη στη διανομή μηνυμάτων των μέσων σε παγκόσμιο επίπεδο η οποία έχει καταστεί πολύ πιο εύκολη, πιο φτηνή, πιο γρήγορη – τόσο σε τοπικό, όσο και σε εθνικό η διεθνές επίπεδο.

Παγκοσμιοποίηση προκύπτει όταν:

1.      Οι δραστηριότητες λαμβάνουν χώρα σε ένα παγκόσμιο χώρο δράσης.

2.      Οι δραστηριότητες είναι οργανωμένες, σχεδιασμένες και συντονισμένες σε παγκόσμια κλίμακα.

3.      Οι δραστηριότητες συνοδεύονται από κάποιο βαθμό αμοιβαιότητας και αλληλεξάρτησης, έτσι ώστε τα γεγονότα που συμβαίνουν σε διαφορετικά μέρη του κόσμου να αλληλοδιαμορφώνονται.

Η παγκοσμιοποίηση των ΜΜΕ παρουσιάζει πολύ δυνατή ισχύ και σταδιακή διαμόρφωση ενός κοινού πολιτιστικού χώρου όπου καθορίζεται από την αμερικάνικη πολιτιστική παραγωγή, αλλά και από τις τοπικές παραγωγές που μιμούνται το αμερικάνικο πρότυπο. Την ίδια στιγμή όμως έχει ανάγκη από ζωντάνια και ποικιλομορφία, ώστε να μπορέσει να ανανεώσει τα προϊόντα που προσφέρει και να τονώσει την ζήτηση.

Η παγκοσμιοποίηση βοηθά:

1.      στην ανάπτυξη της αμφίδρομης επικοινωνίας και των δορυφορικών μεταδόσεων

2.      στην κατάργηση της απόλυτης διάκρισης  μεταξύ του κειμένου, του ήχου και της εικόνας

3.      οδηγεί στην δημιουργία των «υπέρ- λεωφόρων των πληροφοριών» και το διαδίκτυο.

Βασικό φαινόμενο της είναι ο βομβαρδισμός του σύγχρονου ανθρώπου από πληροφορίες τις οποίες δυσκολεύεται να αξιοποιήσει και να ελέγξει. Υπάρχει κίνδυνος οι πολίτες να παγιδευτούν σε πληθώρα πληροφοριών, όπου δεν υπάρχει η δυνατότητα να επιλέξουν, η να κατανοήσουν το νόημα τον πληροφοριακών συστημάτων, αφού είναι χαμηλής ποιότητας και παρουσιάζουν πολλές σκοτεινές πλευρές μιας κοινωνικής πραγματικότητας. Αυτό γίνετε γιατί πλέων σκοπός του φορέα (διαφημιζόμενου) δεν είναι η ποιότητα των προγραμμάτων που προσφέρει ο τηλεοπτικός σταθμός που θα διαφημιστεί, αλλά η ικανότητα προσέλκυσης θεατών. Γι’ αυτό πολύ συχνά χρησιμοποιούν τη προβολή παράδοξων ή ακραίων γεγονότων που αποσπάνε την προσοχή του κοινού, για την επίτευξη υψηλών ποσοστών τηλεθέασης.    

Βασικότερο χαρακτηριστικό της είναι ο επανακαθορισμός της ιδιοκτησίας των ΜΜΕ, όπου εδώ η παγκόσμια βιομηχανία των ΜΜΕ κυριαρχείτε από έναν μικρό αριθμό ισχυρών υπερεθνικών ομίλων, οι οποίοι κατέχουν και ελέγχουν μια μεγάλη γκάμα από παραδοσιακά και νέα μέσα. Αν και αυτές οι εταιρείες είναι πολυεθνικές, στη διάρθρωσή τους προέρχονται από τις παραδοσιακές αναπτυγμένες κοινωνικές βιομηχανίες (ΗΠΑ, Αυστραλία, Ιαπωνία, Δυτική Ευρώπη). Το φαινόμενο της αναδιάρθρωσης των τηλεοπτικών προγραμμάτων, έδωσε την δυνατότητα σε ισχυρούς παράγοντες να εισβάλουν μέσα από αγοραπωλησίες και συγχωνεύσεως (1995-1996) σε όλο το φάσμα του επικοινωνιακού πεδίου. Έτσι οι πολυκλαδικές επιχειρήσεις αποτελούν τις κυρίαρχες δυνάμεις στο διεθνή επικοινωνιακό χώρο, με αποτέλεσμα η δομή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος των ΜΜΕ να έχει συγκεντρωθεί σε όλο και λιγότερα χέρια και ένας αυξανόμενος αριθμός παγκόσμιων εταιριών της επικοινωνίας να έχει εμπλακεί στην αποκαλούμενη πολυκλαδική ιδιοκτησία. Αυτό θεωρείται απειλή για την πολυμέρεια η πολυφωνία του περιεχομένου των ΜΜΕ.

Η παγκοσμιοποίηση των ΜΜΕ έγινε εφικτή χάρις τις εξελίξεις της πληροφορικής και της επικοινωνίας που δημιούργησαν ένα περιβάλλον στο οποίο τεράστιες ποσότητες πληροφοριών μπορούν να μεταδοθούν σε ολόκληρο τον πλανήτη μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Στη συνέχεια προέκυψε από τις δραστηριότητες των ομίλων των ΜΜΕ οι οποίοι χρησιμοποιούν νέες τεχνολογίες για να διαφοροποιήσουν το πεδίο των ΜΜΕ και να δημιουργήσουν αμφίδρομη διαδικασία μεταξύ των ΜΜΕ και του κοινού.  Επίσης έχει προκληθεί από το κυνήγι των εμπορικών συμφερόντων των μεγάλων διεθνών επιχειρήσεων με βάση της ΗΠΑ η παγκοσμιοποίηση αποτελεί  μια δομημένη και άνιση διαδικασία που έχει ωφελήσει μερικούς περισσότερο από κάποιους άλλους, αφού έχει καλή ή κακή εκδοχή αντίστοιχα.

Γράφει ο Μάρκος Σμυρνάκης