Δέκα χρόνια χωρίς την δραχμή. H μακροχρόνια ιστορία του τελευταίου ελληνικού νομίσματος.

 Από τον Μάρκο Σμυρνάκη

Δραχμή, πως σας ακούγεται αυτή η δισύλλαβη λεξούλα; πριν από 10 χρόνια περίπου ήταν το νόμισμα της Χώρας μας. Με το που μπήκαμε στο ευρώ, εμείς την ξεχάσαμε, αλλά, το λεξικό και ίσως κάποιοι παππούδες και γιαγιάδες, δεν την ξέχασαν ποτέ. Ας κάνουμε όμως μια σύντομη αναφορά της τελευταίας δεκαετίας, καθώς και της μακροχρόνιας ιστορίας του τελευταίου ελληνικού νομίσματος, έτσι ώστε να θυμηθούν οι μεγάλοι και να μάθουν οι μικρότεροι.

Το τελευταίο διάστημα η δραχμή ξανά πείρε αξία, ισάξια με αυτή του ευρώ. Δυστυχώς δεν εννοώ νομισματική αξία, αλλά ως λέξη, αφού επανέρχεται δυναμικά στο καθημερινό μας λεξιλόγιο, παράλληλα των λέξεων Ευρώ, τρόικα, ευρωζώνη και χρεοκοπία. Η κάθε μια από τις παραπάνω λέξεις έχει την δική της ιστορία, άλλη μικρότερη κι άλλη μεγαλύτερη. Ωστόσο η κοινή τους πορεία, δεν κρατά παρά μια δεκαετία. Ξεκινώντας από τα μεσάνυκτα της 31ης Δεκεμβρίου του 2001, όταν ο τότε πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης, έκανε πρωτοχρονιάτικο δώρο για το 2002 στην Ελληνική κοινωνία τα πρώτα ευρώ. Χαμογελώντας στις κάμερες, έκανε ανάληψη τα πρώτα ευρώ από το κεντρικό ΑΤΜ της Εθνικής Τράπεζας, επισφραγίζοντας την ύπαρξη της Ελλάδας στην Ευρωζώνη, που ήταν ήδη μέλος της από τον Ιανουάριο του 2001, αλλά με καθυστέρηση ενός χρόνου απόκτησε και το νόμισμα.

Στην συνέχεια, αρχές του 2002, άρχισαν να αντικαθιστούν τις δραχμές στα πορτοφόλια τα ευρώ. Κάποιοι προσαρμόστηκαν εύκολα, παίζοντας στα δάχτυλα τους την ισοτιμία των 340,75 δρχ έναντι του ενός ευρώ. Κατάφερναν με ευκολία να υπολογίζουν σε χρόνο dt την ισοτιμία και αν ο λογαριασμός, οι τιμές και άλλες μετατροπές, ήταν σωστά υπολογισμένες στην αντιστοιχία του ευρώ.

Ήταν επικίνδυνο με τα νέα, «βαριά» κέρματα, κάποιοι να ξεγελαστούν και να γίνουν χουβαρντάδες κατά λάθος. Οι μεγαλύτεροι άνθρωποι ζορίστηκαν αρκετά και ίσως ακόμα δεν έμαθαν την ισοτιμία και πώς αυτή υπολογίζεται. Απλά κατέκριναν την αλλαγή νομίσματος και απλά έμαθαν να χρησιμοποιούν το Ευρώ, δηλαδή κάνει 2 Ευρώ, ορίστε, σας ευχαριστώ, πίσω από αυτό όμως δεν γνώριζαν ότι πλήρωναν 681,5 δρχ για κάτι το οποίο η αξία του σε δραχμές, μπορεί να ήταν αισθητά μικρότερη. Κάποιοι από αυτούς βέβαια σωστά έπρατταν και ρωτούσαν “δηλαδή πόσο κάνει σε δραχμές;”. Μια δικαίωση αναδύεται στον ορίζοντα γι’ αυτό το κοινό. Τώρα οι μεγάλοι άνθρωποι δεν είναι μόνοι τους, παίρνουν την “εκδίκηση” τους με συμμάχους και κάποιους νεότερους, αφού νοσταλγοί της δραχμής ξεπηδούν από παντού, διακηρύσσοντας την πεποίθησή τους, πως η χώρα θα σωθεί αν παραιτηθεί από την Ευρωζώνη και το νόμισμά της. Από την άλλη πλευρά υπάρχουν και αυτοί που τρέμουν στην ιδέα της αυριανής ημέρας χωρίς το ευρώ, αντιμετωπίζοντας το τελευταίο ελληνικό νόμισμα, σαν τον χειρότερο εφιάλτη. Συγκεκριμένα ζούμε σε μια εποχή, όπου η δραχμή αποτελεί για κάποιους μια μακρινή ανάμνηση, για κάποιους άλλους τον δρόμο προς την σωτηρία, και για κάποιους άλλους την κατάρρευση της οικονομίας της χώρας μας, αλλά και της ευρωζώνης. Έχει περάσει μόνο μια δεκαετία και τα συναισθήματα ποικίλουν, ανάλογα, συνήθως με την αντίληψη και την κατάσταση του κοινωνικού βίου του καθενός ξεχωριστά.

Με την κατάργηση της δραχμής, πολλοί είναι αυτοί που κράτησαν από ένα νόμισμα κι ένα χαρτονόμισμα, σαν αναμνηστικό. Σε αυτούς, η δραχμή δεν χάθηκε ποτέ από το λεξιλόγιό τους. Την χρησιμοποιούσαν ως σημείο αναφοράς, για τις τιμές που καθημερινά αυξανόταν. Αυτοί αδυνατούσαν να εγκλιματισθούν με τις νέες συνθήκες της ελληνικής οικονομίας και κρατούσαν ως όπλο τους, την σύγκριση τιμών των προϊόντων σε δραχμές ενάντια της τιμής τους σε ευρώ, αποδεικνύοντας με τον δικό τους τρόπο, ότι «τα πράγματα δεν πάνε καλά».

Η δικιά μας αλήθεια είναι ότι όντως τα πράγματα δεν πήγαιναν καλά και όλοι το αντιλαμβανόμαστε αυτό, αλλά δεν υπήρχε και κάποια απόδειξη ότι επί δραχμής θα πήγαιναν καλύτερα, ήταν ένα ρίσκο που καλώς η κακώς έλαβαν οι ηγέτες της χώρας. Όπως φαίνεται στοίχισε σε πολλούς, δυστυχώς δεν μπορούμε να αλλάξουμε το παρελθόν, αλλά ας ελπίσουμε και ας αγωνιστούμε για ένα καλύτερο μέλλον, είτε αυτό απαιτεί νόμισμα Ευρώ, είτε Δραχμής.

Σε περίπτωση αλλαγής νομίσματος, χωρίς χρεοκοπίας, δυστυχώς η κατάσταση δεν σώζεται. Σε μια τέτοια περίπτωση η δραχμή, που πολλοί συζητούν σήμερα, ουδεμία σχέση θα έχει με την δραχμή που αφήσαμε. Το χρέος μας, είτε σε ευρώ, είτε σε δραχμή δεν θα μεταβληθεί, ίσα ίσα που θα έχουμε και επιπλέον επιβάρυνση συναλλάγματος, οπότε ακόμη και μια αλλαγή σε άλλο νόμισμα θα σήμαινε πολλές και οδυνηρές θυσίες.

Ένα νόμισμα με συνεχή ιστορία 2700 ετών.

Η δραχμή χρησιμοποιήθηκε ως νόμισμα της σύγχρονης Ελλάδας από το 1833, αντικαθιστώντας τον Φοίνικα, όταν συστάθηκε το πρώτο ελληνικό κράτος. Η ιστορική της αναδρομή, όμως, ξεκινούσε χιλιετίες νωρίτερα: Όταν για πρώτη φορά επινοήθηκε ως νομισματική μονάδα των Αρχαίων Ελλήνων. Το όνομά της προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη δράσσομαι, που σημαίνει κρατάω. Η δραχμή κατά τον 7ο π.χ. αιώνα αντιστοιχούσε σε μια δέσμη έξι οβολών, όπου ήταν το ανταλλακτικό μέσο της εποχής (δηλαδή το σημερινό ευρώ). Ο τρόπος επινόησης της δραχμής έχει ως εξής: πήραν τον αριθμό των οβολών που χωρούσαν σε μια μέση παλάμη (6 οβολοί) και τον μετέτρεψαν σε νόμισμα της μίας δραχμής κι έτσι διευκόλυναν τους εαυτούς τους.

Η πρώτη δραχμή κόπηκε από τον βασιλιά της Αίγινας, Φείδων. Σύντομα το νόμισμα υιοθετήθηκε από τις περισσότερες ελληνικές πόλεις-κράτη με αποκορύφωμα την Αθήνα, εκεί όπου το νόμισμα έφερε την κεφαλή της Αθηνάς στη μία όψη και την γλαύκα στην άλλη.

Όσο και αν σας ακούγεται παράλογο η ιστορία του νομίσματος συνεχίστηκε χωρίς διακοπή ως σήμερα. Γιατί μπορεί η Ελλάδα να το εγκατέλειψε όταν έγινε μέρος της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας ή της ευρωζώνης, αλλά κατά την Ρωμαϊκή περίοδο, πολλές αραβικές χώρες συνέχισαν να την χρησιμοποιούν, αλλάζοντας ελαφρώς το όνομά της. Το λεγόμενο «δράμι» και αραβικό νόμισμα, δεν είναι παρά μια παράφραση του ονόματος «δραχμή». Ενώ τη στιγμή που εμείς χρησιμοποιούμε το ευρώ, το “ντιράμ” αποτελεί το νόμισμα του Μαρόκου και προέρχεται από το “δίδραχμο”. Η δραχμή επαναχρησιμοποιήθηκε στην Ελλάδα αντικαθιστώντας τον Φοίνικα, από την Ρωμαϊκή αυτοκρατορία το 1833, επί Όθωνα.

Τα 169 έτη της «νέας δραχμής»
 

Από τότε, μέχρι και το 2002 όταν πια η δραχμή αντικαταστήθηκε από το σημερινό μας νόμισμα το ευρώ, έζησε πολλές περιπέτειες, κυρίως υποτιμήσεις κατά τις περιόδους του μεγάλου πληθωρισμού (και ακόμα πιο έντονα μετά τους δύο μεγάλους πολέμους). Όπως ακούμε από τους μεγαλύτερους που συγκρίνουν τις δύο διαφορετικές εποχές, τα χρόνια εκείνα με την δραχμή στην τσέπη τους ήταν αρκετά δύσκολα, αλλά παρ’ όλα αυτά ήταν πολύ ωραία, ξέγνοιαστα, και χωρίς απληστία στο βαθμό που εμφανίζεται σήμερα. Δούλευαν με μεροκάματο, ζούσαν με αξιοπρέπεια, ενώ οι ελλείψεις τους δεν τους εμπόδιζαν να εκφράσουν την αγάπη τους, όχι μόνο για την οικογένεια τους, αλλά και για τον συνάνθρωπο τους στην διπλανή πόρτα. Όπως μας είπαν οι 300 τότε “μαχητές” της βουλής, η αλλαγή στο νέο νόμισμα παρά το κάποιο παράπονο νοσταλγίας που έφερε, θα αποτελούσε μια ανακούφιση, αφού προτάθηκε ως μια ελπίδα για την ανατολή μιας νέας εποχής, η οποία επήλθε και είναι διαφορετική από αυτή που μας υποσχέθηκαν. Τότε έβλεπαν την παραμονή μας στη δραχμή ως καταδίκη του Ελληνικού λαού, τώρα εδώ που φτάσαμε μήπως για τους ίδιους αποτελεί σανίδα σωτηρίας;

Ο πίνακας είναι απο δημοσίευση του www.newscode.gr